Waarom kritisch bewustzijn zo belangrijk is.

De volgende passage lijkt afkomstig te zijn van de Franse filosoof Serge Carfantan, die in 2007 een denkbeeldige (“prosopopeia”) tekst schreef, geïnspireerd door de ideeën van onder meer Gunter Anders en Aldous Huxley. Ik vond hem dusdanig interessant dat ik hem hier wil delen.
​
​Waarom de volgend tekst  vandaag nog actueel is
​
Veel mensen vinden zijn analyses verrassend modern. Hij schreef al in de jaren vijftig over:

• de invloed van televisie op ons bewustzijn;
• de neiging om consumptie belangrijker te maken dan reflectie;
• het gevaar dat technologie sneller evolueert dan onze ethiek;
• de mogelijkheid dat mensen zich vrijwillig aanpassen aan systemen die ze nauwelijks nog begrijpen
• .

Zijn boodschap is uiteindelijk geen complottheorie, maar een filosofische waarschuwing: als de mens zijn kritisch bewustzijn niet blijft ontwikkelen, loopt hij het risico een dienaar te worden van zijn eigen technische creaties in plaats van hun meester.

De boodschap: 

“Om elke opstand al bij voorbaat te smoren, is het niet nodig om geweld te gebruiken. Methoden zoals die van Hitler zijn achterhaald. Het volstaat een zo krachtig collectief conditioneringsproces te creëren dat de gedachte aan verzet niet eens meer in mensen opkomt.

Het ideaal zou zijn om mensen al vanaf hun geboorte te vormen door hun aangeboren biologische vermogens te beperken. Vervolgens zou men die conditionering voortzetten door het onderwijs drastisch terug te brengen tot een vorm van beroepsopleiding. Een onontwikkeld mens heeft slechts een beperkte denkhorizon; hoe meer zijn denken beperkt blijft tot alledaagse en oppervlakkige zorgen, des te kleiner de kans dat hij in opstand komt. Men moet ervoor zorgen dat toegang tot kennis steeds moeilijker en elitairder wordt. De kloof tussen het volk en de wetenschap moet groter worden, terwijl de informatie voor het grote publiek ontdaan wordt van alles wat een kritisch of ontwrichtend karakter zou kunnen hebben.

Vooral geen filosofie. Ook hier moet men overtuiging gebruiken in plaats van openlijk geweld. Via de televisie zal men massaal amusement verspreiden dat voortdurend inspeelt op emoties en instincten. Men houdt de geesten bezig met het nutteloze en het speelse. Door onafgebroken gepraat en muziek voorkomt men dat mensen werkelijk nadenken. Seksualiteit zal tot een van de hoogste menselijke interesses worden gemaakt. Als maatschappelijk kalmeringsmiddel bestaat er niets beters.
In het algemeen zal men ervoor zorgen dat ernst uit het leven verdwijnt, dat alles wat werkelijk waardevol is belachelijk wordt gemaakt en dat lichtzinnigheid voortdurend wordt verheerlijkt. Zo wordt de opgewektheid van reclame de maatstaf voor menselijk geluk en het model van vrijheid.

Deze conditionering zal uiteindelijk vanzelf leiden tot een zodanige aanpassing, dat de enige angst die overblijft – en die voortdurend gevoed moet worden – de angst is om uit het systeem te worden uitgesloten en daardoor geen toegang meer te hebben tot de voorwaarden die als noodzakelijk voor geluk worden voorgesteld.

De zo gevormde massamens moet worden behandeld als wat hij is: een kalf. Hij moet worden bewaakt zoals een kudde wordt bewaakt. Alles wat zijn helderheid van geest in slaap sust, is maatschappelijk nuttig; alles wat hem zou kunnen doen ontwaken, moet belachelijk worden gemaakt, onderdrukt en bestreden.

Elke leer die het systeem ter discussie stelt, moet eerst als ondermijnend en terroristisch worden bestempeld. Vervolgens moeten degenen die haar steunen ook als zodanig worden behandeld.”
​